Poradnik · konstrukcja
Rodzaje konstrukcji schodów
Wygląd schodów wybiera się na zdjęciach, a konstrukcję narzuca to, na czym mają się oprzeć. Cztery rozwiązania używane w domach różnią się nie ceną drewna, tylko tym, gdzie idzie obciążenie — i to decyduje, czy w twojej klatce w ogóle wchodzą w grę.
Policzkowe — dwie belki po bokach
Klasyka i rozwiązanie domyślne. Dwie skośne belki (policzki) po bokach biegu, w nich wyfrezowane gniazda na stopnice i podstopnice, wszystko spięte śrubami ściągającymi pod stopniami. Obciążenie idzie policzkami na dół i na strop — ściana nie musi nic przenosić, więc schody można postawić przy ściance z płyty gipsowo-kartonowej albo w ogóle bez ściany.
| Policzek | grubość 40–50 mm, wysokość 250–300 mm, drewno klejone warstwowo |
|---|---|
| Stopnica | od 40 mm — pracuje na krótkim przęśle między policzkami |
| Rozpiętość biegu | do ok. 4,5 m bez podparcia pośredniego |
| Uwaga | rozwinięcie policzka jest dłuższe od rzutu: przy rzucie 429 cm i wysokości 275 cm to 509 cm — trzeba mieć skąd wziąć taką lamelę i czym ją wnieść |
Wersja z podstopnicami jest sztywniejsza i cichsza; wersja bez nich (ażurowa) wymaga zachodzenia stopnic o co najmniej 25 mm, żeby stopa nie wpadała w szczelinę, i grubszej stopnicy, bo nie ma czym usztywnić.
Dywanowe — jedna belka pod środkiem
Stopnie leżą na jednej belce nośnej prowadzonej pod ich środkiem albo na dwóch belkach wpuszczonych blisko osi. Wyglądają jak dywan schodów wiszący w powietrzu — stąd nazwa. Cała siła zbiera się w jednym elemencie, więc:
- belka jest znacznie masywniejsza od policzka: drewno klejone 80 × 300 mm w górę, przy dłuższych biegach stalowy rdzeń;
- stopnica musi być grubsza — 50–60 mm — bo jest wspornikiem wystającym na obie strony od belki;
- mocowanie stopnicy do belki (kołki, płaskowniki, wkręty przez belkę) przenosi moment skręcający i decyduje o tym, czy stopień będzie „chodzić”;
- balustradę mocuje się do boku stopnicy albo do jej góry, bo nie ma policzka.
Rozwiązanie drogie i wrażliwe na wykonanie. W zamian daje bieg, który nie zasłania światła i nie dotyka ścian.
Wspornikowe — stopnie w ścianie
Stopnie wpuszczone jednym końcem w ścianę, bez policzka i bez belki. Efekt jest spektakularny, a warunki brutalne:
- ściana musi być konstrukcyjna i sztywna: żelbet albo mur z pełnej cegły/silikatu grubości minimum 24 cm. Beton komórkowy, pustak ceramiczny szczelinowy i ściana szkieletowa nie nadają się;
- stopnie kotwi się na płaskownikach albo trzpieniach zabetonowanych/wklejonych na głębokość rzędu 20 cm i więcej — to element, który projektuje konstruktor, nie stolarz;
- stopnica z drewna klejonego 60–80 mm, często z blachą w środku;
- brak podstopnic i brak policzka oznacza, że całe bezpieczeństwo siedzi w mocowaniu. Oderwanie stopnia to upadek z wysokości.
Do tego strona otwarta wymaga balustrady, bo z boku biegu nie ma nic. To bywa zaskoczenie: wizualizacja z katalogu pokazuje wolne stopnie bez żadnej bariery, a taki bieg w domu z dziećmi jest nie do przyjęcia.
Na gotowym betonie — nakładki
Bieg jest już wylany, a drewno pełni rolę wykończenia. Konstrukcyjnie najprostszy przypadek, bo nic nie przenosi obciążeń poza sklejeniem z betonem, ale geometrycznie najbardziej wredny: wymiary są już ustalone i zwykle nierówne. Beton wylany bez szablonu potrafi mieć stopnie różniące się o dwa centymetry, a nakładka o stałej grubości tę różnicę wiernie przenosi.
To osobny temat i ma osobny tekst: schody na gotowym betonie.
Co z tego wybrać
| Sytuacja | Rozwiązanie |
|---|---|
| Bieg wolno stojący, ściana z płyty g-k, ograniczony budżet | policzkowe |
| Bieg przy oknie albo w otwartej przestrzeni, ma nie zasłaniać | dywanowe |
| Żelbetowa ściana wzdłuż całego biegu, budżet bez ograniczeń | wspornikowe |
| Bieg już wylany | nakładki |
| Bardzo ciasny rzut, do 2 m² podłogi | kręcone — z zastrzeżeniami |