Poradnik · pytania
Najczęstsze pytania
Pytania, które wracają najczęściej, z odpowiedziami krótkimi na tyle, żeby dało się je przeczytać przed pierwszym wejściem do planera. Dłuższe wyjaśnienia są w poszczególnych tekstach poradnika.
Geometria biegu
Ile stopni powinny mieć schody przy wysokości 280 cm?
Szesnaście. Liczbę stopni dostaje się z dzielenia: 280 / 17,5 = 16, więc wysokość stopnia wychodzi dokładnie 17,5 cm. Szerokość stopnia ze wzoru Blondela to 63 − 2 × 17,5 = 28 cm, a długość rzutu 15 × 28 = 420 cm. Ważne: te 280 cm musi być liczone od wykończonej podłogi do wykończonej podłogi, razem z warstwami, które jeszcze nie zostały wykonane.
Jaka wysokość stopnia jest wygodna?
W domu jednorodzinnym 17–18 cm. Przepis dopuszcza do 19 cm (WT §68), ale to już strome. W budynku wielorodzinnym i użyteczności publicznej maksimum to 17,5 cm, w żłobku i przedszkolu 15 cm. Poniżej 16 cm schody stają się „pełzające” — trzeba na nie więcej miejsca, a chodzi się po nich gorzej niż po dobrze policzonych 17,5.
Ile miejsca zajmują schody?
Bieg prosty przy wysokości kondygnacji 275 cm i szerokości 90 cm zajmuje około 4,3 × 0,9 m rzutu, plus strefa 60–90 cm przed pierwszym i za ostatnim stopniem. Zakręt z trzema stopniami zabiegowymi skraca to o mniej więcej 86 cm w jednym kierunku, kosztem szerokości w drugim. Schody kręcone Ø 180 cm mieszczą się w kwadracie 1,8 × 1,8 m, ale mają wąski stopień.
Czy stopnie mogą się różnić wysokością?
Nie powinny. Przepis nie podaje tu liczby, ale praktyka warsztatowa jest jednoznaczna: różnica powyżej 5 mm jest wyczuwalna, a powyżej 10 mm ludzie się potykają. Noga uczy się rytmu po dwóch stopniach i przy zmianie stawia stopę tam, gdzie stopnia nie ma. Najczęściej różni się pierwszy albo ostatni stopień — bo ktoś nie doliczył warstw podłogi.
Ile maksymalnie stopni może być w jednym biegu?
Siedemnaście, a minimum trzy (WT §69). W biegu zewnętrznym maksimum to dziesięć. Przy wysokości kondygnacji powyżej mniej więcej trzech metrów oznacza to konieczność podziału na dwa biegi ze spocznikiem — nie jest to kwestia estetyki, tylko przepisu.
Otwór w stropie i prześwit
Jak duży musi być otwór w stropie pod schody?
Szerokość wynika z szerokości biegu, a długość z prześwitu. Nad każdym stopniem musi zostać 200 cm wolnej wysokości (WT §72), więc otwór musi sięgać do pierwszego stopnia, nad którym strop jeszcze się mieści. Przy wysokości 275 cm, stopniu 17,19 cm i stropie 24 cm z 4 cm wylewki wychodzi otwór o długości około 400 cm. Kalkulator podaje tę liczbę jako osobny wynik.
Czy da się skrócić otwór w stropie?
Tak, czterema sposobami w kolejności rosnącego kosztu: zmniejszyć liczbę stopni o jeden (stopień wyższy, rzut krótszy o około 60 cm), wprowadzić zabieg albo spocznik, wykorzystać wyjątek 190 cm jeśli to naprawdę poddasze lub piwnica, albo przenieść schody. Przerabianie gotowej płyty żelbetowej jest ostatnią opcją: wymaga opinii konstruktora i kosztuje więcej niż same schody.
Prześwit wychodzi mi 190 cm — czy to wystarczy?
Tylko w piwnicy i na poddaszu; w pozostałych przypadkach wymagane jest 200 cm (WT §72). To, czy twoje pomieszczenie mieści się w tym wyjątku, jest kwalifikacją prawną i należy do projektanta, nie do kalkulatora. Niezależnie od przepisu: 190 cm to wysokość, w którą wysoki człowiek uderza głową przy schodzeniu, bo schodząc odchyla się do przodu.
Co jeszcze może zabrać prześwit poza stropem?
Spód wyższego biegu (w schodach kręconych i dwubiegowych), belka stropowa, podciąg, skos dachu, kanał wentylacyjny, a przy nakładkach na beton — sama grubość nakładki, która podnosi człowieka o swoje 2–4 cm. Kalkulator liczy prześwit nad każdym stopniem osobno i bierze najbliższą przeszkodę, a w przekroju rysuje obwiednię, której nic nie może przecinać.
Przepisy
Jaka jest minimalna szerokość schodów w domu jednorodzinnym?
0,80 m w świetle, przy spoczniku również 0,80 m (WT §68). „W świetle” znaczy: tyle musi zostać dla człowieka po tynku, po poręczy i po słupkach balustrady. Bieg zaplanowany na 80 cm między surowymi ścianami po wykończeniu ma zwykle 72–75 cm i wymogu już nie spełnia — na surowo licz około 90 cm.
Czy schody kręcone o średnicy 120 cm są zgodne z przepisami?
Jako jedyna droga komunikacji — nie. Szerokość stopnia mierzona na linii biegu musi mieć co najmniej 25 cm (WT §70), a przy Ø 120 cm wypada 16–18 cm. Wymóg spełnia dopiero średnica około 180 cm przy nie więcej niż dwunastu stopniach na obrót. Jako schody dodatkowe — na antresolę, strych, do pomieszczenia gospodarczego — mniejsze średnice bywają dopuszczalne, ale kwalifikacja należy do projektanta.
Jaka musi być wysokość balustrady przy schodach?
0,90 m w budynku jednorodzinnym i wewnątrz mieszkania, 1,10 m w pozostałych budynkach (WT §298). Mierzy się pionowo od powierzchni stopnia do wierzchu pochwytu. Tam, gdzie mogą przebywać dzieci, prześwit między elementami balustrady nie może przekraczać 0,12 m — przez większą szczelinę przechodzi głowa małego dziecka.
Czy wymiana schodów wymaga zgłoszenia albo pozwolenia?
Wymiana samych schodów wewnętrznych na te same wymiary jest zwykle traktowana jako remont, ale ingerencja w strop — powiększenie otworu, nowy otwór, zmiana sposobu oparcia biegu — dotyczy elementu konstrukcyjnego i wchodzi w zakres robót wymagających formalności oraz projektu. To jest pytanie do organu i do projektanta w twojej gminie, nie do kalkulatora: kwalifikacja zależy od zakresu robót i od stanu prawnego budynku.
Skąd w programie biorą się te paragrafy?
Progi pochodzą z rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (§§ 66–72 oraz §298). Każdy komunikat podaje paragraf, żeby dało się go sprawdzić. Brzmienie przepisów bywa zmieniane, a ich zastosowanie zależy od funkcji budynku — dlatego wynik z programu nie jest potwierdzeniem zgodności projektu z prawem.
Materiał i wykonanie
Jakie drewno jest najlepsze na schody?
Na codzienne użytkowanie: jesion (twardość około 4,0 HB), dąb (3,7) albo buk (3,8). Dąb jest standardem rynkowym, bo łączy twardość ze stabilnością. Buk jest tani i twardy, ale najbardziej ruchliwy — przy ogrzewaniu podłogowym lepiej go unikać. Sosna (1,9) jest za miękka na schody główne: po roku widać wgniecenia od obcasów.
Ile kosztują schody drewniane?
Bieg na 16 stopni o szerokości 90 cm, policzkowy, dębowy, z balustradą, wykończeniem i montażem to rząd 16–26 tys. zł. Ten sam bieg w sośnie 7–12 tys. zł. Nakładki na gotowy beton 400–800 zł za stopień z montażem. To rzędy wielkości, nie oferta — ceny drewna zmieniają się szybko, a różnice regionalne sięgają kilkudziesięciu procent.
Czy da się zrobić schody samemu?
Montaż gotowych elementów i wykończenie — tak. Wykonanie policzków — raczej nie: gniazda pod stopnice frezuje się z szablonu, pod kątem wynikającym z nachylenia biegu i z tolerancją poniżej milimetra. Błąd na jednym gnieździe psuje pięciometrową lamelę. Rozsądny podział to: wymiary i zestawienie robisz sam, elementy zamawiasz na wymiar, montaż bierzesz na siebie.
Dlaczego schody skrzypią?
Prawie zawsze z jednej z trzech przyczyn: drewno było za wilgotne w dniu montażu (powinno mieć 8% ±2), styk stopnicy z policzkiem nie jest dociśnięty — poluzowane śruby ściągające, albo bieg opiera się na podłożu, które pracuje. Gatunek drewna nie ma z tym wiele wspólnego. Dwie pierwsze przyczyny są nieodwracalne bez rozkręcenia biegu, dlatego kolejność prac jest ważniejsza od materiału: schody montuje się po wyschnięciu wylewek i tynków.
Ile stopnic zamówić przy szesnastu stopniach?
Piętnaście, jeśli schody dochodzą do poziomu podłogi piętra — wtedy ostatnią stopnicą jest sama podłoga. Szesnaście tylko wtedy, gdy bieg kończy się stopnicą nad poziomem stropu. To najczęstszy błąd przy zamawianiu drewna, a docięta na wymiar dębowa stopnica nie podlega zwrotowi. Program ma na to jawny przełącznik i rysuje różnicę w przekroju.
O programie
Czy muszę zakładać konto?
Nie. Nie ma rejestracji ani logowania. Program liczy wszystko w twojej przeglądarce, projekt nie leci na żaden serwer. Zapisuje się w pamięci przeglądarki albo do pliku JSON, który trzymasz u siebie — i tylko ten plik możesz komuś przesłać.
Czy mogę dać wynik z programu stolarzowi?
Tak, ale sprawdź go najpierw sam. Zestawienie podaje elementy w milimetrach z kątami, jest eksport do CSV i wydruk. Program nie zna jednak twojej klatki: jeśli wysokość kondygnacji jest wpisana błędnie, wszystko poniżej też jest nieprawdą. Zmierz wysokość w trzech miejscach i uwzględnij warstwy podłogi, które jeszcze nie zostały wykonane.
Czy program liczy nośność?
Nie. Podaje geometrię i wymiary elementów, ale nie wykonuje żadnych obliczeń statycznych: ani przekroju policzka, ani belki, ani kotwy w ścianie, ani otworu w stropie. Grubości podawane w poradniku to praktyka warsztatowa, nie wynik obliczeń dla twojego biegu. Przy schodach wspornikowych i przy długiej belce dywanowej obliczenia są konieczne i robi je osoba uprawniona.
Brak ostrzeżeń znaczy, że projekt jest dobry?
Nie. Znaczy tylko, że program nie znalazł błędu, którego szukał. Kontroler sprawdza konkretną listę reguł — prześwit, geometrię stopnia, zabiegi, balustradę, strefy dojścia — i nic poza nią. Rzeczy, których nie ma w modelu (nierówny strop, podciąg, którego nie wpisałeś, stan istniejącej konstrukcji), nie zostaną wyłapane.
Czy zobaczę tu projekty z planera kuchni albo salonu?
Nie. To osobne programy z osobną pamięcią: schody nie mają nic wspólnego z rozkrojem płyty meblowej poza wyglądem strony i sposobem myślenia o liczbach. Projekt zapisany na rozkrojkuchni.pl zostaje tam nietknięty.
Czy działa na telefonie?
Tak, ale wygodniej pracuje się na większym ekranie — przekrój z obwiednią prześwitu i zestawienie elementów to dużo liczb naraz. Program potrzebuje przeglądarki z obsługą WebGL. Po zapisaniu pliku HTML na dysk działa też bez internetu, po dwukliku.